ژباړه: حامد بهیر
پیاوړي او نوموتي لیکوالان د کلمو کارونې په وخت کې د هغو اقتصادي خوا هم په نظر کې نیسي او د کلمو د بې ځایه مصرف نه ډډه کوي؛ ځکه په دې برخه کې د کلمو بې ځایه مصرف لیکنه له جذابیت څخه لرې ساتي، متن ستړی کونکی او ناروغوي.
هغه لارې چارې چې له موږ سره مرسته کوي تر څو د کلمو اوډلو په وخت کې د هغې د بې ځایه مصرف مخه ونیسو، په لاندې ډول دي.
* د یو ډول یا همډوله کلمو نه کارول: موخه داده چې یو ډول کلمې چې د همډوله یا مترادفو کلمو په نامه یادیږي، د کلمو اوډلو په مهال یې ونه کاروو، لکه: میزان، اندازه او پیمانه، پیمان او قرار داد، ناروغي او مریضي او … چې په شفاهي ژبه کې دومره اړینې نه دي خو په لیکنې ژبه کې که بیا لیکوال د هغې مانا او نورو اړخونو ته پاملرنه ونه کړي نو په دې عادت ( د کلمو بې ځایه مصرف ) باندې به روږدی شي.
* د بې مانا کلمو یا تاکیدي ترکیب کارول: د مثال په ډول: له دېوال نه وروسته د مېوال کلمه چې ( دېوال مېوال ) ترې جوړېږي یا میسې له پیسو نه وروسته چې ( پیسې میسې ) ترې نه جوړېږي او همدارنګه منال له مال نه وروسته ( مال منال ) …
په یاد مو وي چې د بې مانا کلمو کارول په شفاهي او لیکنې ژبه کې په زیاته اندازه لیدل کېږي او ځای پر ځای شوې، په رسمي ژبه کې یې کارول ښه کار نه دی؛ خو په متن کې د اړتیا، مفهومې رسونې او اصولي ښکلا په اساس د کارولو اجازه لري.
* د زیاتو بې مانا صفتونو کارونه: باید د لیکنې په وخت کې ( په ځانګړي ډول د نثر لیکلو په وخت ) د زیاتو او تکراري صفتونو له کارولو نه ډډه وکړو لکه: د حجرالاسود ډبره، د لیلة القدر شپه او …
ځکه حجر او ډبره په یوه مانا دي او دا ښه ده چې د دې په ځای یوازې حجرالاسود ولیکو، لیله او یا لیلة هم د شپې په مانا دی او ښه ده چې په ځای یې لیلته القدر، لیلة القدر او یاهم د قدر شپه ولیکو.
* د تکراري او پرله پسې کلمو د کارونې نه ډډه وکړو؛ لکه: هغه یې په دې بست کې « تعیین » او « وګمارو »، د ټولو د غوره کارونو « صفت او ستاینه » کوو.
لکه پورته چې څو ډولونو ته اشاره وشوه، هغې ته د کلمو اوډلو په وخت کې نه پاملرنه د ژبې په برخه کې د کلماتو د بې ځایه مصرف لامل کېږي او دا کار د متن او لیکنې ارزښت او اهمیت کمولی شي.
لیکونکي اوسئ!
