ژباړه: حامد بهیر
د ناولونو لوستل ددې لامل کېږي چې له ژوند نه یو بل ډول زده کړه وکړو، هر ناول کولی شي موږ د نوي ژوند لوري ته وبولي او یوه نوې دروازه زموږ په مخ پرانیزي چې شاید موږ له هغه نه نه وو خبر.
ځینې په دې باور دي چې د ناولونو لوستل زموږ لپاره له فیلم موسیقۍ او تیاترو څخه هم غوره دي. ناولونه کولی شي موږ ته را زده کړې چې څنکه خپل ژوند ته لاغوره بوی او رنګ ورکړو. ناولونه واقیعتونه بیانوي؛ چې ټول انسانان ددې ترڅنګ چې په خپل منځ کې سره ورته دي، یو له بل سره توپیر لري.
مهم ټکی دادی چې دا توپیرونه وپېژنو، د ناول خوند په دې کې دی چې موږ په ډېره اسانی باندې له اصلي وجودي مسایلو سره مخامخ کوي، د انسان ټول امور له وېرې، هیلې، خوښۍ، قهر، اندېښنه، نفرت، هیلې او … په ناول کې په ساده ژبه بیان شوي وي.
د ناول لوستلو یو بل خوند خیال پردازي ده، انشتین باور درلود چې تخیل انسان ته له پوهې نه هم غوره دي او د تکنالوژۍ اکثره اختراعات د انساني تخیل محصول دي چې په حقیقت باندې بدل شوي دي.
ناولونه دوه کارونه سرته رسوي
لومړی د لیکوال د هیلو محصول دي
دویم د لوستونکي په ذهن کې هیلي تولیدوي او منځ ته یې راوړي
په همدې دلیل تخیل په ناول کې یوه مهمه پروسه ده او د ناول تولید په انسانانو کې د د تخیل قوه پیاوړې کوي؛ ځکه د ناول لوستلو پر مهال د هغه کیسې ته په خپل ذهن کې انسجام ورکوو او په پایله کې زموږ تخیل قوي کېږي.
ګوستا فلوبر په دې باور دي چې لیکل یو حیرانونکي کار دی، دا چې خپله په کیسه کې ونه اوسې او د کیسې په بهیر کې موجود وې ډېر حیرانونکی کار دی. مثلن تېزه ورځ په په موټر کې سپور وم، موټر په سړک روان و، ژمنۍ ورځ وه، واوره اورېدله او هوا ډېره یخه وه. په دې کیسه کې هم واوره وم، هم موټر وم او هم هغه څوک وم چې کیسه مې لوسته.
د ناول بل کار د کیسې سره یو ځای والی دی، په کیسه چې موږ احساسو چې د کیسې کوم کرکټر یو او حتې د کیسې نه وروسته هم له هغې سره یو، په هغې باندې خوشحاله او یا خفه کېږو.
ناول په کراره باندې موږ عمل کولو او لمسولو ته هڅوي، داسې چې حس کړو چې دا زما دژوند کیسه ده او موږ د کیسې پیل یو له همدې امله دي چې وایي؛ ناول د انسان د ژوند کیسه په بیلا بیلو ځایونو کې ستاسو مخې ته راوړي.
هغه احساس او عواطف چې په ناول کې شته، ددې لامل کېږي چې دکیسې سره د یو ځای والي حس په موږ کې راژوندی کړي. ناول کولی شي ذهني الګو له منځه یوسي او دپوهې نه دلرې والي یو اصلي لامل ذهني الګو ګانې دي، الګو د تعصب بنسټ دی. خو د ناول لوستلو پر مهال کولی شو ددې الګو ګانو زیاته برخه له منځه یوسو. لیکوال د خپل ناول په کرکټرونو باندې څیړنه کوي او هغه څه یې چې په زړه کې دي ښکاره کوي. هغه څوک چې ناولونه لولي د مساواتو په پېژندلو او پرېکړه کولو کې زیات تامل کوي، خو هغه څوک چې ناولونه نه لولي ډېر په اساني باندې انسانان په دوو ښه او بدو ډلو باندې ویشي.
