لیکنه: غاټول؛ د سي جي ټي ان پښتو خبریاله
د چين د سي اېم جي او په افغانستان کې د چين سفارت په کوربتوب “پسرلني چين: د ترانزيت اتصال او فرصتونو شريکول، د چين د پنځلسم پنځه کلن پلان او د افغانستان د پرمختيايي فرصت انلاین غونډه د مارچ په ۲۳مه نېټه په بېجينګ کې تر سره شوه او د چين د ياد پلان د پيل په کال کې د سيمه ييزو همکاريو پر نویو فرصتونو تمرکز کړی دی.
ګډونوال د تګلارو د نښلولو، د ترانزيتي لارو د ابادۍ، د صنايعو د ښه والي او د خلکو ترمنځ د دوستۍ د لا ټينګښت په باب بحثونه وکړل. د چين د کمونېست ګوند د مرکزي کمېټې د اطلاعاتو او نشراتو مرستيال وزير او د چين د مېډيا ګروپ(سي اېم جي) مشر شن های شيونګ او په افغانستان کې د چين لوی سفير جاو شينګ پکې ويډيويي ويناوې وکړې او د افغانستان د ترانسپورټ او هوايي چلند وزارت د وياند حکمت الله اصفي په شمول ځينو مېلمنو پکې ګډون کړی و.
د سي اېم جي مشر په خپلې وينا کې داسې ويلي چې د چين دوو ملي غونډو، په نوې زمانه کې د چين د پېژندنې د یوې مهمې کړکۍ په توګه د نړۍ پام راجلب کړی دی. د چين په سږنيو غونډو کې د رایې اچونې له لارې د پنځلسم پنځه کلن پلان د لنډيز په شمول څو مهم سندونه تصويب شوي دي. په راتلونکو پنځو کلونو کې د چين شل لوی ګرافونه او په شپږو برخو کې ۱۰۹ سترې پروژې روښانه شوې دي. چين په ۲۰۲۶م کال کې له ۴،۵ څخه تر ۵ سلنې پورې د ناخالص کورني توليد پرمختيايي موخه ټاکلې ده. د چين د باکيفيته پرمختګ نقشې نړۍ ته نوي فرصتونه برابر کړي دي. لکه څنګه چې د سي جي ټي اېن په نړیوالې سروې کې راڅرګند شوي، د سروې له اتيا سلنې زياتو ګډونوالو د دې ستاينه کړې چې ”د چين د باکيفیته اقتصادي پرمختګ مفکورې د نړيوال اقتصاد د پرمختيايي تمايل لارښوونه کړې “ او اوسنۍ متزلزلې نړۍ ته يې لا زيات ثبات او مثبت ځواک برابر کړی دی. که نړۍ ښه وي، چين به هم ښه وي. که چين ښه وي، نړۍ به لا نوره ښه وي. د چین دولت رئيس شي جين پینګ په سږنيو دوو ملي غونډو کې پر دې ټينګار کړی، موږ باید د لوړې کچې ورخلاصون تګلاره پراخه کړو، نړيوال بازار بايد لوی کړو او له نړيوال دوران سره باید وصل شو. دا د دې ښکارندويي کوي، چې چين نړيوالو ته د لا لويې دروازې د پرانیستلو ټينګه اراده لري.
په افغانستان کې د چین لوی سفير جاو شينګ په خپلې وينا کې ويلي چې روان کال د چين د پنځلسم پنځه کلن پلان د پيل کال دی. په سږنيو دوو ملي غونډو کې د چين د اقتصاد او ټولنيز پرمختګ پنځلسم پنځه کلن پلان د کړنلارې پرېکړه ليک تصويب شوی دی. په راتلونکو پنځو کلونو کې د چين د اقتصادي او ټولنيز پرمختګ لپاره نقشه جوړه او موخې او مهمې دندې هم روښانه شوې دي. دغه پلان د خلکو ګټو ته لومړيتوب ورکوي، پر باکيفيته پرمختګ، د اصلاحاتو پر هر اړخيزې ژورتيا، د فعال بازار او اغېزمن حکومت پر پيوستون او د پرمختګ او امنيت پر ساتلو ټينګار لري. دغه نظريې د افغانستان د بيارغونې، د خلکو د ژوند د ښه والي او د سيمې د اتصال له واقعي اړتياوو سره سمون لري او دوه اړخيزو همکاريو ته ډېر امکانات برابروي. چين د افغانستان خپلواکۍ، ملي حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتيا، د افغانانو انتخاب، مذهبي عقيدې او قومي دودونو ته درناوی لري، هېڅکله یې د دغه هېواد په کورنيو چارو کې لاسوهنه نه ده کړې او نه یم هم هلته د خپلو ګټو او پوځي چوکاټ لټه کړې ده. چين د دې ملاتړ کوي چې افغانستان خپلو مشخصاتو ته په کتو ځانګړې پرمختیايي لار ولټوي. موږ غواړو، چې د دواړو هېوادونو د تګلارو په رڼا کې د کمربند او لارې د ګډې او باکيفيته ابادۍ تر چوکاټ لاندې د سیاست، اقتصاد، سوداګرۍ، کلتوري تبادلې او انساني تګ راتګ په برخو کې دوه اړخيزې همکارۍ پرمخ بوځو. څو پلانيزې نقشې پر واقعي پرمختیایي لاسته راوړنو بدلې شي او خلکو ته نېکمرغه ژوند برابر شي. دغه راز چين او افغانستان ګډ پرمختګ ومومي او د سيمې سوله او ثبات رامنځته شي.
د افغانستان د ترانزيت او هوايي چلند وزارت وياند حکمت الله اصفي ويلي چې د چین د لاسته راوړنو په اړه موږ د واټ ټرانسپورټ او هوایي چلند په برخه کې چین څو ځله د افغانستان اسلامي امارت د ټرانسپورټ وزارت مشرانو ته بلنه ورکړې ده، څو په چین هېواد کې له دوی سره بېلابېلې ناستې ولري. د دې تر څنګ په افغانستان کابل کې هم د چین هېواد له سفیر سره د وزیر او معینانو په کچه بېلابېلې ناستې ترسره شوې دي. په دغه ناستو کې د نظرونو تبادله شوې، داسې چې څه ډول کېدای شي د یادو هېوادونو تر منځ یو غوره ټرانسپورټي سیستم او د اموالو د لېږد په موخه داسې سیستم رامنځته کړو، چې هغه په ټکنالوژۍ باندې سمبال وي، په دغه اړه ناستې لا هم روانې دي او له مخې یې په طرحو کار روان دی. یوه موضوع بله هم د یادونې وړ ده، چې اوسمهال د کابل او اورمچي تر منځ په اونۍ کې یو پرواز لرو، چې د اریانا افغان هوایي شرکت له لوري ترسره کېږي. د دغه پروازونو له لارې د مسافرو د تګ راتګ تر څنګ چین هېواد ته د وچې مېوې صادرات هم کېږي. زموږ کوښښ دا دی، چې د توکو د لېږد په موخه د هوایي مسیرونو په رامنځته کولو کې اسانتیاوې رامنځته کړو او په دې تمه یو چې د چین هېواد بیجینګ ښار په ګډون نورو ښارونو ته هم الوتنې پیل شي او په دغه برخه کې بېلابېلې لاسته راوړنې ولرو.
