ژباړه: حامد بهیر
په دې جمله کې «ناسم لیکل د سم لیکلو لپاره» په ظاهري شکل باندې تناقص یا (پاراډاکس) شتون لري، چې د ویلو او لوستلو په مهال ګډوډېږو؛ خو زه غواړم چې دا جمله د معنا له اړخه یو څه وسپړم.
په ځینو موردونو کې له غلط یا ناسم لیکلو وېره، ډېری خلک د ارزښتمنو مفاهېمو له لیکلو نه چې په ذهن کې یې دي، پښېمانه کوي. ځکه که ویي لیکي نو ښایي د لیکوالۍ په برخه کې په بې سوادۍ او نا پوهۍ باندې تورن شي؛ خو غوره داده چې هغه څه چې په ذهن کې یې لرو، په لومړي پړاو کې د یوه تمرین او تجربې په ډول باندې پرته له دې چې له ناسم لیکلو نه وویرېږو ولیکو، تر څو مو یاد مفاهیم له یاده ونه وځي او په کراره باندې يې وروسته د لیکوالۍ اصولو ته په پام لرنې سره هغو ته سمون او اېډېټ ورکړو؛ یانې په یاد مو وي چې هغې ته سمون ورکړو او د لیکوالۍ پروسه هم د هغې د سمې زده کړې لپاره شته.
دا کړنلاره د ناسمې لیکنې د رواجولو په مانا نه ده؛ بلکې داهغه لاره ده چې ذهن د لیکلو په وخت کې د خلاقیت لپاره تیاروي او فکر پیوستون د لیکنې سره یا هغه څه چې په ذهن کې یې د وړاندې کولو لپاره لرو، زمینه برابروي.
دوهمه خبره دا چې هېڅ څوک دمور له ګېدې نه لیکوال او شاعر نه دی زېږدلی، همدا شان سمه لیکنه هم؛ یانې موږ یې باید لومړی ناسم ولیکو او خپلې تېروتنې مو د لیکوالۍ په برخه کې اصلاح کړو، د تېروتنو لېست مو ولیکو او د لیکلو په وخت یې په یاد ولرو تر څو په سمه لیکنه روږدي شو.
څوک چې په لیکنه کې تېروتنه نه کوي، هماغه دی چې هېڅکله یې نه ليکي؛ د هماغه معقولې په ډول چې وایي: « کسی که هیچ عمل نمی کند، هېچ اشتباهی نمی کند»، یانې ناسم لیکل د لیکوالۍ په لومړیو کې یوه طبعي کړنه ده؛ خو په هغه باندې عادت خطرناک او زیان رسوونکی دی.
لنډه دا چې د لیکوالۍ په لومړیو کې باید په ځینو موردونو کې له تېروتنې نه ونه وېرېږو؛ باید ویې لیکو او وروسته یې اطلاح کړو، خو د ټمبلۍ او سستۍ له امله ورته ويده نه شوو.
که کولای مو شول د لیکوالۍ تر پیل مخکې باید سم لیکل زده کړو، د املا سطحه مو لوړه کړو او وروسته لیکل پیل کړو. دا یو ساده او اسانه کړنلاره ده، خو بیا هم د لیکوالۍ په برخه کې تجربې ته اړتیا لرو، چې په ځینو موردونو کې له بې پروایۍ ناسمې لیکنې نه او کارونې نه تشه نه ده؛ خو بیا هم غوره ده چې له تېروتنو نه ونه ډارشو، د سمې لیکنې لپاره او له تېروتنو نه د ځان ژغورلو لپاره پرله پسې کتابونه ولولو او د لیکوالۍ په برخه کې دوامداره تمرین له یاده ونه باسو.
لیکونکي اوسئ!
