استاد ګل رحمن رحماني
پردی مزدور سهار وختي ویښېږي
د شبګیرو متن اوده پاتې شي
نن د کارګر نړیواله ورځ وه، له کابل نیولې د نړۍ په ګڼو ښارونو کې ونمانځل شوه، کارګر زموږ د ټولنې تر ټولو د ستاینې وړ موجود دی، زموږ کورونه او کارځایونه د هغه په لاس اباد شوي، د هغه د لاس په تڼاکو او تندي په خولو د ژوند څرخ چلوي، خو له بده مرغه چې له شتون او مجبوریت څخه یې ناوړه استفادې هم شوې دي، سیاستوالو او د کارګر پلوو نظامونو د کور، کالي، ډوډۍ او نورو شعارونو سره د هغوی پر نوم سوداګري کړې ده، دا موضوع شعر، ادب او هنر کې هم پراخه انعکاس لري. نذیر احمد نذیر وايي:
په څلور لارې کې ولاړ وم هر سهار ملګریه
ګوندې څوک راشي او مزدور یې وي په کار ملګریه
څو کسان راشي او یو څو کسان ور پورته کړي خو
ماته ووايي چې همدا مې وو په کار ملګریه
په همدې تمه لس بجې شي د غرمې مهال شي
زه لا هماغسې ولاړ ومه وزګار ملګریه
دا بیتونه تل د ښار په څلور لارو او واټونو کې دکار په تمه د ولاړو کارګرو په لیدو پر ذهن را اورېدلي، په ځانګړي ډول هغه مهال چې کوم منظم او له جامو شتمن سړی د دوی په خوا ورشي او هغوی له خپلو کاري وسایلو سره ورڅخه را تاو شي.
بل شاعر وايي:
ما درنه د خپلې مزدورۍ غوښتنه کړې وه
مشره ستا د هغه سات غوسه راله را یاده ده
په لنډیو کې بیا دا موضوع څه ناڅه له طنز او مزاح سره هم ملګرې ده:
جانانه ما د ځان نوکر کړه
تاته کاته به په تنخوا حسابومه
راشه زما د پلار مزدور شه
مزدور به ته وې کار به زه درته کومه
د مزدورانو په ډله کې ښايي افغان کارګر تر ټولو زیات ځورېدلی وي، د یوه افغان کډوال یادښتونه مې کتل، ترکیه کې یوه فابریکه له څلور پنځه میاشتې کار وروسته د خپلې مزدورۍ د غوښتنې بر مهال د فابریکې د مشر له خوا په دې ګواښل شوی او شړل شوی، چې که شکایت وکړي، پولیسو ته یې سپاري. همداسې د هر ګاونډيو هېوادونو ایران او پاکستان، حتی دوبۍ او سعودي په دنګو ماڼیو او ابادیو کې د افغان کارګرو ځوانۍ خاورې شوې دي.
د کارګرو ژوند کې بدلون لا هم یو نه پوره کېدونکی خوب دی، یوازې د روزګار او ورځې څرخ چلوي، سیاست او حکومتونه هم په دې کې پاتې راغلي دي، خو هنر بیا خپل اغېزناک رول لوبولی دی، په سعودي عربستان کې له هندي کارګرو سره د عرب شیخانو او کار مالکانو د ناوړه چلند او ظلمونو په اړه ترتیب شوی هندي فلم ددې سبب شو چې د سعودي ټولنه کې ژور بدلون رامنځته شي او له کارګر سره ښه چلند او عدالت ته پام وکړي.
باید هېره نه کړو چې د هر کارګر تر شا یوه مجبوره کورنۍ انتظار ده، ښه به وي چې دغه انسان ته درناوی وشي، مزدوري د اسلامي شریعت د لارښوونې له مخې تر خولو وچېدو وړاندې ورکړل شي، له مجبوریت یې ناوړه استفاده ستره بې انصافي ده.
