ژباړه: حامد بهیر
پرته له شکه هره لیکنه د جملو یو ترکیب دی؛ هغه جملې چې د خپل لیکني تسلسل په وسیله باندې یو مفهوم او ټاکلی پیغام بیانوي.
په جمله کې د پیغام د لیږد له پاره ښه لاره دا ده، چې ساده لیکل وکړو؛ خو دا سادهوالی هغه وخت منځ ته راځي چې له ژبې او په ټاکلي ځای د کلمو له کارونې سره پوره اشنایې ولرو.
د غه تجربه او اشنایې په ورځنۍ توګه د بیلابیلو متونو د مطالعې تر څنګ تمرین او لیکلو ته اړتیا لري.
یوه بله نکته هم چې غواړم اضافه یې کړم دا ده، چې د ساده لیکلو او سطحي لیکلو تر منځ توپیر شته.
ځینې وخت داسې کېږي چې ځینې لیکوالان ساده لیکل او سطحي لیکل یو ډول بولي او له همدې امله یې لیکنې د تکلف په لور ځي، د دې له پاره چې د ساده ــ سطحي لیکنو نه په امان کې پاتې شي؛ خو باید وویل شي چې ساده لیکل، په ساده ژبنې لوښي کې د ژورو مفاهیمو اچول دي. هغه څه چې تر ډېره د صادق هدایت په لیکنو کې لیدل کېږي.
هدایت په دې بریالی شوی دی چې په ساده ژبه باندې، لوستونکی یوې پیچلې نړۍ ته بوځي. د ده لیکنې په ځانګړي ډول باندې د (بوف کور) اثر په ډېره ساده ژبه باندې لیکل شوي دي؛ خو داستاني نړۍ یې ډېرې پیچلې ده.
نو د دې له پاره چې ساده جملې ولیکو کومې چې د لیکنې د کلي چوکاټ اجزا دي، لاندې نکتې کولای شي چې له موږ سره مرسته وکړي:
لومړی باید جمله لنډه ولیکو او کوښښ وکړو چې په لیکنه کې د کلمو اقتصادي اړخ ته هم پاملرنه وکړو.
د ساده جملو لیکل هر وخت تمرین کړو.
د جملې د لیکلو له پاره باید ساده لاره په نظر کې ونیسو، دلته زه یو مفهوم په دریو بیلا بیلو جملو کې لیکم:
● تر هغه چې شتمن شوی نه یې، اړ یې چې له یو او بل یې پور کړې.
● تر هغه چې شتمن کېږې، اړ یې له یو او بل نه یې پور کړې.
سره له دې چې دواړه جملې تر یو ځایه سم مفهوم لېږدوي؛ خو په ساده توګه به یې داسې لیکو:
● اړ یې چې له یو بل نه یې پور کړې تر څو شتمن شې.
درېیمه جمله د یو څو کلمو په مخکې او وروسته کولو باندې لیدل کېږي، چې د لیکني اړخ نه ساده لیکل شوې ده او لوستونکي ته په ساده ډول باندې مانا ولېږدوي.
زموږ ټوله هڅه د جملو لیکلو په مهال ــ په ځانګړي ډول باندې د بیا سمون په برخه کې ــ دا وي چې بیړه ونه کړو او ورخطا نه شو تر څو د کلمو په سمونه او ځای په ځای کولو کې پراخه لاس او ارامه ذهن ولرو.
وروستۍ لاره چې د جلمې د ساده لیکلو په مهال له موږ سره مرسته کولای شي دا ده، چې اوږده پراګرافونه په لنډو او پیوستو جملو باندې وویشو. هغه لاره چې نوې او ننۍ ده؛ ځکه دا لاره لوستونکی د لار ورکۍ او سر دردۍ څخه ژغوري.
لیکونکي اوسئ!
