ډاکتر عبدالرشید تسل
د شکرې ناروغۍ نن سبا زموږ په هېواد کې ډیره عامه ناروغي ده چې ډیر شمیر کم عمره او پاخه عمر لرونکي پرې اخته دي.
دا یوه اندوکرایني ناروغي ده چې Hyperglycemia) په وینه کې د ګلوکوز د کچې لوړوالی) په واسطه چې د انسولین هورمون د کموالې له امله وي پیژندل کیږي.
انسولین څه شی دي؟
انسولین د پانکراس د Islets of langarhans د B__cells یا Beta cells څخه افرازیږي.
انسولین یو Poly peptide دی چې د ۵۱ امینو اسیدونو څخه جوړ شوی دی. مالیکولي وزن یې ۵۸۰۸ دی. د امینو اسیدونو د دوه ځنځیرونو څخه جوړ شوي دي چې د الفا او بیتا په نومونو یادیږي.
د شکرې ناروغي اقسام یا Types
۱) Type 1 DM یا Insulin Depending یا (IDDM)
په دې ډول کې د انسولین مکمل کمبود وي (پانکرانس نشي کولای چې انسولین تولید کړي)
۲) Type 2 DM
پدې ډول کې د انسولین نسبي کمبود موجود وي (پانکرس لږ انسولین تولیدوي)
د اسبابو له نظره د شکرې ناروغي دوه ډوله دی:
۱ ابتدایي د شکرې ناروغۍ: د ابتدایي ناروغۍ اصلي سبب معلوم نه دی.
۲) Secondary ثانوي د شکرې ناروغۍ یا
کیدای شي، چې د ناروغۍ سبب معلوم وي.
د Secondary DM اسباب لاندې کیدای شي:
* حاملګي (Gestational DM)
* درمل لکه Cortico steroid, Thiazide Diuretics او نور..
* د پانکراس التهاب یا د جراحي په واسطه د پانکراس لري کولو له امله.
* د تایروکسین هورمون د زیاتوالي له امله یا ( Hyperthyroidism)
* د Cortisol هورمون د زیاتوالي له امله یا ( Cushing Symdrome)
د شکرې ناروغۍ اختلاطات یا Complications
√ حاد اختلاطات!
* hypoglycemia
(د انسولین یا د خولې له لارې د درملو په واسطه د انسولین زیاتوالی)
* Diabetic Ketoacidosis
( د وجود اسیدوزس د Hyperglycemia له امله. )
√ مزمن اختلاطات!
* Diabetic Nephropathy (Kidney Damage)
* Diabetic Retinopathy ( Eye Damage)
* Diabetic Neuropathy ( Nerve Damage)
* د کرونري شریان ناروغي.
* CVA ( Cerebrovascular Accident)
* Diabetic Foot( د شکرې ناروغانو کې د پښو زخمونه
کلینیکي منظره یا Clinical Feature
* د تندې زیاتوالی
* د تشو متیازو زیاتوالی
* د اشتها زیاتوالی
* ستړتیا
* د وزن کموالی
* د زخمونو په رغیدنه کې وروسته والی
* د پوستکي انتانات
معاینات یا Investigations
* FBS ( Fasting Blood Sugar)
* RBS ( Random Blood Sugar)
* Urin For sugar
* Glycated Hemoglobin( GHb esp HbA 1c)
* Oral Glucose Tolerance Test ( OGTT)
درملنه یا Tratment
* پرهیز کول + تمرین اجراکول
* پرهیز کول + د خولې لارې درمل
* پرهیز کول + د انسولین انجکشن
* پرهیز کول + inj insulin + د خولې لارې درمل.
