ژباړه: حامد بهیر
مقاله لیکل د لیکوالۍ په برخه کې یو له ډېرو کارویدونکو ډولونو څخه ده، چې زیات مخاطیبین لري. ددې لپاره چې یوه ښه مقاله و لیکو باید لاندې څو ټکي په نظر کې ونیسو.
په مقاله کې د موضوع لنډیز: لومړی هغه موضوع چې غواړو په اړه یې لیکنه وکړو، په لنډو ټکو یې مطرح کوو؛ یانې د څه په اړه بحث کوو، کومې ځانګړنې غواړو مطرح کړو او د مقالې لیکلو نه زموږ موخه څه ده؟
وروسته اړوندې موضوع ته په متن کې پراخوالی ورکوو: د مقالې په متن کې باید هڅه وکړو چې هغه ټول موارد کوم چې په لنډیز کې مو ورته اشاره کړې وه، ولیکو او له بې ځایه حاشیه لیکلو نه تیر شو؛ یانې خپل درک او اخیستنه په ښکاره او پرته له ابهامه لوستونکي ته ولېږدوو او هغه ټولې پوښتنې مو چې په لنډيز کې مطرح کړې وې يا په یو ډول مو اشاره ورته کړې وه، ولیکو.
د منابعو ( سرچینو ) یادونه: د څیړنیزو مقالو د لیکولو په وخت کې معمولن دوې لارې د منابعو یا سرچینو د یادولو لپاره لرو؛ لومړی د متن په داخل کې د سرچینې نوم اخیستل، چې په لوی قوس ( پرانتز ) کې د مخاطب د لارښونې لپاره کارول کېږي او دویم هم د منبع یا سرچینې یادول د مقالې په پای کې؛ خو زما وړاندیز دادی چې تر ډیره د سرچینو په یادولو کې له دویمې لارې نه کار واخلو؛ ځکه دا د محتو د لوستو په وخت کې زموږ او لوستونکي د ذهن د یوې او بلې خواته تګ مخه نیسي.
باید په یاد ولرو چې د منبع یادولو په وخت کې د امانت دارۍ اصل ته د ژمنتیا په خاطر دغه لاندې درۍ ټکي په جدي ډول په نظر کې ونیسو:
-د منبع او سرچینې د لیکلو په وخت کې، د لیکوال نوم ( د ژباړې او ژباړونکي نوم )، د کتاب رسالې یا مقالې نوم، د خپرندویي ټولنې نوم، د خپریدو کال او هغه پاڼې چې منبع مو ورڅخه اخیستي وي، حتمن ذکر کړو.
-د نورو د منبع یادول د خپلې منبع په نامه، غلا بلل کېږي او دغه کار زموږ حیثیت او لیکنه کمزوې کوي.
-په لیکنه کې د پیچلو منابعو له یادولو نه ډډه وکړو؛ ځکه زموږ کار د څېړنې او دقت په برخه کې ترسوال لاندې راولي.
په مقاله کې د ژبې د کارولو کړنلاره: د ژبې کارول په مقاله کې، د مقالې په ډول او محتوا پورې اړه لري. که زموږ د مقالې محتوا یوازې علمي وي، د هغې ژبه هم باید فني وي او که چېرې مو مخاطب عام وي، ژبه یې هم باید ساده او له ابهامه لرې وي ترڅو هر څوک وکولی شي د هغې نه ګټه واخلي.
که مو د مقالې ژبه ادبي وي او مخاطب مو ادیب وي، بې له شکه باید دهغې ژبه هم مسلکي او د خاصو مخاطبینو لپاره وي؛ خو په ټوله کې معیاري لاره داده چې عوام هم پرې پوه شي او خاص یې وستایي.
لنډه وي: هر څومره هغې موضوع ته په پام چې په مقاله کې یې مطرحوو، نشو کولی چې په هره مقاله کې مو لیکنه لنډه وي؛ خو دهغه څه په بنیاد چې لنډه لیکنه په لیکوالۍ کې یو هنر بولي، هڅه وکړو چې مقاله مو د حجم او محتوا له اړخه لنډه وي، تر څو د لوستلو په وخت د لوستونکي د ستړیا سبب نه شي.
( دل ز پر ګفتن بمیرد دربدن * ګرچه ګفتارش بود در عدن ) [سعدي]
د مقالې پایله ( را ټولونه ): ځینې لیکوالان د مقالې د محتوا پایله په راټول شکل د مقالې په پای کې لیکي؛ خو ځینې لیکوالان شته چې د متن پایله او اخیستنه لوستونکې ته پرېږدي، تر څو له مخکې تععین شوې قضاوت سره مخامخ نه شي او د مخاطب نه د فکر کولو فرصت وانه اخلي؛ خو ښه داده چې یوې موضوعي پایلې ته درسېدو لپاره د هغې محتوا پایله چې په مقاله کې مو راوړې، په نظر کې ونیسو ترڅو یوې اصولي اخیستنه له هغه څه چې لیکلي مو دي، ولرو.
لیکونکي اوسئ!
