لیکنه: ولي الهام
د خدماتي سوداګرۍ نړیوال نندارتون چې د ۲۰۲۵م کال د سپټمبر له ۱۰مې تر ۱۴مې نېټې پورې د بېجینګ ښار په زړه کې دوام لري، نه یوازې د چین د نړیوالو اقتصادي تعاملاتو یو مهم ښکارندوی دی، بلکې د نړیوالې همکارۍ، دوه اړخیزې ګټې او ګډ پرمختګ لپاره یو مؤثر او عملیاتي پلیټفورم هم ګڼل کېږي. دغه نندارتون چې د چین د سوداګرۍ وزارت او د بېجینګ ښاروالۍ په ګډ کوربتوب جوړېږي، اوس مهال د نړۍ تر ټولو ستر جامع خدماتي سوداګریز نندارتون دی، چې په تېرو ۱۱ کلونو کې یې د چین د پرانیستې تګلارې، د نوښت پیاوړتیا، او د نړیوالو بازارونو سره د ژور ادغام څرګند تصویر وړاندې کړی دی.
سږکال د ۸۵ هېوادونو او نړیوالو سازمانونو ګډون، او له ۲۰۰۰ څخه د زیاتو داخلي او نړیوالو شرکتونو حضوري ګډون، دا ښيي چې نړیواله ټولنه د چین پر اقتصاد، بازار او پالیسۍ باور لري. دا نه یوازې د چین د نړیوال نفوذ یوه نښه ده، بلکې د “یو کمربند او یوه لار” د وړانديز د نوښت د اقتصادي پایښت رول هم څرګندوي. دا نندارتون د بېلابېلو هېوادونو د خدماتي سکتور د نوښتونو او تکنالوژۍ نندارې او د نوښت یو ډول ډیپلوماسي ده، چې له مخې یې نه یوازې سوداګریز فرصتونه پېدا کېږي، بلکې متقابل باور هم پياوړی کېږي. خدماتي سوداګري نن سبا د نړیوال اقتصاد یوه اساسي تکیه ګرځېدلې ده. چین چې پخوا د تولیدي صنعتونو د برخي تر ټولو مخکښ هېواد و، اوس بیا په چټک ډول د خدمتونو اقتصاد لکه د ډیجیټلي خدمتونو، روغتیا، تعلیم، مالیاتو، ترانسپورت، ګرځندوی او دې ته ورته نورو برخو ته لاره پرانیزي.
د دې نندارتون جوړول دا پیغام له ځانه سره لېږدوي، چې چین غواړي د نړیوال خدماتي تجارت په معیاري، شفاف او دوامداره چوکاټ کې یو سرلاری هېواد و اوسي. دغه نندارتون نه یوازې د سوداګرۍ یو فرصت دی، بلکې د باور جوړونې یوه ستراتیژیکه وسیله هم ده. د چین لخوا د پرانیستي بازار، متقابلې همکارۍ او غیر تبعیض لرونکي سوداګرۍ پیغام، د هغو هېوادونو لپاره د یو فرصت په مانا دي، چې غواړي له چین سره اړیکې پراخه کړي، له لوړو تعرفو، خنډونو او محافظهکارۍ لرې یوه بازاري نړۍ رامنځته او تجربه کړي.
د معلوماتو له مخې سږکال د یاد نندارتون تمرکز تر ډېره د شنو خدمتونو، زرغون اقتصاد، او مصنوعي ځیرکتیا په څېر نوښتونو باندې دی، چې دا ښيي چین غواړي د نړیوالې سوداګرۍ راتلونکې، نه یوازې اقتصادي، بلکې چاپېریالي او تکنالوژیکو ارزښتونو سره همغږې کړي. په دې سره د چین راتلونکی رول، نه یوازې د تولیدي ځواک په توګه، بلکې د خدماتي ارزښتونو د صادرونکي په توګه هم، مخ په پراخېدو دی، او دغه نندارتون د دې بدلون عملي انځور وړاندې کوي.
د ۲۰۲۵م کال د خدماتي سوداګرۍ نړیوال نندارتون، یوازې یو اقتصادي نندارتون نه، بلکې د چین د بهرني اقتصاد د پیاوړتیا او نړیوال بازار سره د اړیکو د ژورولو یوه مهمه لاره ده. د چین د گمرکونو د معلوماتو له مخې، سږکال د صادراتو او وارداتو ارزښت د پام وړ زیات شوی، چې پکې له “یو کمربند، او یوه لار” هېوادونو سره تجارت د ټولې سوداګرۍ نیمايي برخه جوړوي.
دا څرګندوي چې د چین اقتصاد نه یوازې دوامدار وده کوي، بلکې انعطافپذیر هم دی. د دې خدماتي سوداګرۍ نړیوال نندارتون په څېر نندارتونونه، چې د همکارۍ، نوښت او خلاصون پلیټفورمونه دي، له یوې خوا نړیوال شرکتونه چین ته راجلبوي، او له بلې خوا د چینایي خدماتو د نړیوالېدلو دروازې پرانیزي.
په داسې حال کې چې نړۍ له بېلابېلو اقتصادي ننګونو سره مخ ده، چین نه یوازې خپله سوداګريزه فضا پراخوي، بلکې د ګډو ګټو پر بنسټ د نړیوالې ودې لپاره عملي ګامونه هم اخلي. دا نندارتون، په ریښتیني ډول، د چین د اقتصاد د خوځنده ځواک انعکاس دی.
په داسې حال کې، چې نړیوال اقتصاد له بېساري ننګونو، ګډوډیو او غیر مترقبه حالاتو سره مخ دی، چین د انزوا پر ځای د همکارۍ او خلاصون لاره غوره کړې ده. د شانهګای نړیوال وارداتي نندارتون، د خدماتي سوداګرۍ نړیوال نندارتون او د اکمالاتي ځنځیر نړیوال نندارتون، دا ټول د چین د اقتصادي ډیپلوماسۍ عملي بڼې دي، چې له لارې یې چین نه یوازې خپل بازارونه پرانستي، بلکې نړیوالو ته یې د ودې نوي فرصتونه هم برابرکړي دي. دغه نندارتونونه د چین د متوازنې، نوښتمحورې، مشارکتي او اقتصادي ستراتیژۍ انعکاس دی. له یوې خوا وارداتي نندارتون نړیوالو تولیدوونکو ته فرصت ورکوي، له بلې خوا د خدماتو او اکمالاتي ځنځیر نندارتونونه د چین د صنعتونو نړیوال کیدل چټکوي، او په همدې حال کې د ګډ پرمختګ زمينه برابروي. دا نندارتونونه یوازې اقتصادي نندارې نه دي، بلکې د باور، اړیکو او ګډو فرصتونو جوړوونکې غونډې دي. چین د همدې نوښتونو له لارې یو ځل بیا ثابته کړې چې حتی په ستونزمنو نړیوالو شرایطو کې هم کولی شي د ثبات، ودې او نوښت محرک پاتې شي.
د چین لخوا د وارداتو، خدماتي سوداګرۍ او اکمالاتي ځنځیر نندارتونونو دوامداره کوربتوب، د نړیوال اقتصاد د احیاء او همکارۍ لپاره یو ارزښتناک نوښت دی. په داسې حال کې چې نړۍ له اقتصادي ګډوډیو سره لاس و ګرېوان ده، چین د خلاصون، تفاهم او ګډو ګټو پالیسي پرمخ وړي. په ځانګړي ډول، د خدماتي سوداګرۍ نړیوال نندارتون د هغو هېوادونو لپاره یو مهم فرصت دی، چې غواړي نړیوال بازارونو ته لاسرسی ومومي او له نوښتونو، تجربو او پانګوالو سره مستقیم تعامل ته لاره هواره کړي. زما هیله دا ده چې افغان سوداګر، شرکتونه او خصوصي سکتور هم پدې ډول نړیوالو نندارتونونو کې فعاله ونډه واخلي. نه یوازې د خپلو محصولاتو او خدماتو لپاره بازار پیدا کړي، بلکې له چینایي تجارتي شبکو، ټکنالوژۍ او پانګوالو سره هم اړیکې ټینګې کړي. د افغانستان موقعیت، طبیعي سرچینې او د سیمې د نښلولو پوټانشیل، دا وړتیا لري چې د چین په مشرۍ د “یو کمربند او یوه لار” نوښت کې فعال رول ولوبوي. د نندارتونونو دا لړۍ کولی شي افغان اقتصاد ته هم د یو بدلون، زدهکړې او پرمختګ دروازه پرانیزي.
