عصمت الله صالح
د هرې ژبې په متن کې داسې جملې شته چې د مفهوم له اړخه یو تر بله د ځمکې او اسمان هومره توپیر لري، مثلاً معترضه، مستقیم نقل – قول، فقره، متلونه، بیتونه او… چې دا جملې یوازې په ځانګړو لیکنښو پېژندل کېږي، یانې د پیل او پای لپاره ځانګړې نښې لري چې په هغو سره جمله له نورو څخه پرې جلا کېږي.
له دغو نښو څخه یوه «کوتېشن» ده. کوتېشن هغه لیکنښه ده چې یوازې پکې پردۍ خبره لیکل کېږي. یانې لیکوال چې کله پخپله لیکنه کې د بل چا نظر لیکلو ته اړ شي، نو پکار ده چې یوازې په کوتېشن (” “) کې ولیکل شي.
لومړی یوه بېلګه لیکم:
د اطلاعاتو او کلتور وزارت د رسنیو د څار او نشراتو رییس، مولوي صفیالله رائد وایي: “ژورنالیزم د ملي یووالي نوم دی. هغه رسنۍ چې رښتیني، کره او بېطرفه مالومات وړاندې کوي، ځانګړی ارزښت لري او ټولنه یې درناوی کوي.”
پورته بېلګه د یوې رسنۍ له خبر څخه را اخیستل شوې، خو جالبه دا ده چې هلته همدا خبره د کوتېشن (” “) پرځای په دغو لیندیو ((….)) کې لیکل شوې ده چې دا ناسمه کارونه ده.
بلخوا تاسو د پښتو څېړنې کتابونه وګورئ؛ په بېخي ډېرو کې به د نقل – قول د لیکنښې متفاوته کارونه وګورئ، مثلاً ځینې یې په ((….))، ځینې یې په «….»، ځینې یې په ‘….’ او ډېر داسې لیکوال او خبریالان هم لرو چې په خپله لیکنه کې د بل چا نظر په لویو لیندیو […] کې لیکي، چې دا واقعاً د لیکدود وحدت له منځه وړي او لیکوال د دغه ثبات په نهساتلو سره بېثباته پېژندل کېدای شي.
تحلیل لیکم:
کوتېشن (” “) یوازې په لیکنه کې د بل چا د خبرې د لیکلو پر مهال کارول کېږي. که پوښتنه وشي چې که د بل چا د خبرې په پیل او پای کې کومه بله نښه وکارېږي، تاوان به یې څه وي؟
ځواب: که په پردۍ جمله کې ځینې نورې نښې کارول شوې وي، نو هغه مهال لوستونکی د نښو په پېژندلو کې ګنګس کېږي او بالاخره د هغه لیکوال په پراګراف کې پردۍ خبره هم نشي معلومولی، مثلاً پورتنی خبر یې ښه بېلګه ده.
اوس یې د استعمال طریقه هم لیکو:
۱ – کوتېشن (” “) د پراګراف په دننه لیکل کېږي او همداراز یو ځانګړی پراګراف هم کېدای شي. خو که د پراګراف په منځ کې راځي، نو پکار ده چې پراګراف پایته ونه رسول شي، بلکې سمدستي پسې بېرته خپلې جملې پیل کړي. یانې هغه پراګراف به ضرور په خپلو جملو پای ته رسېږي.
۲ – له کوتېشن مخکې شارحه (:) ورپسې یو بشپړ واټن او بیا دا نښه (“) ورپسې به له فاصلې پرته هغه جمله لیکل کېږي. جمله چې پای ته ورسېده، بیا به له واټن پرته کوتېشن (“) ورپسې به له یوې بشپړې فاصلې پرته بېرته خپله جمله پیلېږي.
۳ – د پردۍ جملې په پای کې به ټکی (.) هېڅکله له دې نښې (“) بېرون نه لیکل کېږي، ځکه دلته ټکی د پردۍ جملې برخه ده.
اوس نو هغو نیوز ایډېټرانو ته هم ووایاست چې وروسته له دې کوتېشن (” “) د خبر په سرلیک/ ټایټل کې د نومونو، ځایونو او فقرو پر مهال مه کاروئ، بلکې دا یوازې د مستقیم نقل – قول د قلفکولو لپاره په نړیوال لیکدود کې منل شوې لیکنښه ده.
