ژباړه: حامد بهیر
لنډه کیسه یا داستان کوتاه چې د ادبیاتو مهمه برخه ده، تر ډېره د ټولنې، نوو ځوانانو او محصلینو پام ور اوښتی دی. دا برخه په افغانستان کې هم ډېر پلویان لري او هره ورځ یې د مینوالو شمېر زیاتیږي. خو لنډه کیسه څه ده؟
د لنډې کیسې په اړه بیلا بیل تعریفونه او نظرونه وړاندې شوي دي، هر لیکوال د خپلو مالوماتو په اساس باندې د هغې په اړه یو تعریف او نظر وړاندې کړی دی. خو انتوان چخوف، د لندې کیسې لومړی لیکوال لنډې کیسې ته یو مستقل تعریف وړاندې کړی دی. چخوف چې په نړۍ کې د لنډې کیسې د پلار په نامه باندې هم مشهور دی، نوموړی په دې باور دی چې لنډه کیسه شپږ ځانګړنې لری، که په هر متن کې دا ځانګړنې موجودې وې نو موږ هغه متن ته لنډه کیسه ویلای شو.
اول: لنډون؛ د بې ګټې زیات لیکلو او زیات ویلو نه ډډه وشي. د نوموړي په خبره، په لنډه کیسه کې باید اعجاز وي او لنډ ولیکل شي. له همدې لارې نه په ساده او لنډه توګه پیغام انتقال شي. اړتیا نه شته چې په یوه لنډه کیسه کې دې مفصل بیان وړاندې کړو او ډېرې خبرې په کې وکړو. مفصل بیان او ډېرې خبرې په کیسه کې هغه څه دي چې زموږ لوستونکي ستړي کوي او زموږ د لیکنې ښلاییزو اړخونو ته زیان رسوي.
دوهم: د اشیاوو او اشخاصو پوره توصیف؛ د لنډې کیسې لیکوال باید د اشخاصو، پرسناژونو او شیانو نه یو لنډ تعریف ولري او په لنډ ډول باندې یې راوپېژني.
درېیم: د ټولنیز، سیاسي او اخلاقي شعارونو نه ډډه؛ د لنډې کیسې د هر لیکوال باید لیکنه شعار نه کړي او اخلاقي پولې ماتې نه کړي. بلکې کیسه په داسې ډول باندې ولیکي چې تر څو روایت رسونکې او پوهونکي وي، نه ځانګړې او ستایونکې.
څلورم: احتیاط کونکي نه شو؛ چخوف په کیسه کې احتیاط کول یو ښه کار نه بولي؛ بلکې ویلي يې دي چې احتیاط کول د يو ښه لیکوال کار نه دی. په حقیقت کې احتیاط کاره لیکنه د یوه چټلۍ په ډول ده او په دې کار سره موږ د خپلې لیکنې ارزښت کموو او همدارنګه د ټولنې د بد ګمانۍ سبب هم کېږي. په پای کې یې زیان تر ګټې نه زیاتېږي او د خلکو د مینې په ځای د هغوی نفرتونه د ځان او قلموالو په وړاندې زیاتوي.
پنځم: د موضوع په ټاکنه کې نوښت؛ د یوه لیکوال له پاره اړینه ده چې یوه نوې سوژه خلق کړي. د نوې سوژې خلق د ښو لیکوالانو په ځانګړنو کې راځي. رښتیا خو داده چې که یوه کیسه نوښت ونه لري او د نوو راویتونو د رلودونکې نه وي، نه په ټولنه کې ځان ته کوم ځای پیدا کوي او نه هم لوستونکې ته جالبه تمامیږي.
شپږم: د احساس درلودل؛ د احساس درلودل او په لنډه کیسه کې د هغه ښکاره کول مهم دی. هغه متن چې احساس په کې نه وي، په لوستونکې باندې کوم تاثیر نه لري او نه شي کولای چې جالب تمام شي. چخوف ټېنګار کوي چې نه شو کولای هغه لیکنې ته چې احساس په کې نه وي یوه لنډه کیسه ووایو.
